Skarpetki nie do pary 21 marca - Światowy Dzień Zespołu Downa

21 marca w szkołach, biurach i w mediach społecznościowych robi się wyjątkowo kolorowo. Jedna skarpetka w paski, druga w kropki. Jedna zielona, druga różowa. To nie roztargnienie ani modowy żart. Skarpetki nie do pary 21 marca to prosty znak, który ma wywołać rozmowę i okazać wsparcie w Światowy Dzień Zespołu Downa.

Wyjaśniamy, skąd wzięła się ta data, o co chodzi w akcji „Lots of Socks” i jak można się do niej przyłączyć - w szkole, w pracy i w sieci.

Dlaczego właśnie 21 marca

Data nie jest przypadkowa. Zespół Downa wiąże się z obecnością trzech kopii chromosomu 21 zamiast dwóch - stąd jego druga nazwa: trisomia 21. Wystarczy zapisać datę cyfrowo: 21.03. Dwudziesty pierwszy dzień trzeciego miesiąca. Liczba 21 to numer chromosomu, a trójka - liczba jego kopii.

Światowy Dzień Zespołu Downa obchodzi się na całym świecie, a oficjalnie uznała go także ONZ. To dzień budowania świadomości i akceptacji. Chodzi o to, by osoby z zespołem Downa mogły w pełni uczestniczyć w życiu szkoły, pracy i lokalnej społeczności - na równych prawach z innymi.

Skąd skarpetki? Akcja „Lots of Socks”

Od lat 21 marca towarzyszy międzynarodowa akcja „Lots of Socks”, czyli po prostu „mnóstwo skarpetek”. Zasada jest prosta: zakładasz kolorowe, wzorzyste albo celowo niedobrane skarpetki i nosisz je tak, żeby było je widać. Nie ma tu jednego dress code’u - mogą być paski, kropki, zwierzaki albo wszystkie kolory tęczy naraz. Im bardziej różne, tym lepiej.

Dlaczego to działa? Bo na co dzień skarpetek prawie nikt nie zauważa. Kiedy spod nogawki wystaje nagle jedna skarpetka w żółte kropki, a druga w niebieskie paski, ktoś w końcu zapyta: „Masz różne skarpetki?”. I o to chodzi. Pytanie otwiera rozmowę, a rozmowa daje okazję, by opowiedzieć, czym jest ten dzień i dlaczego jest ważny. Często pada też skojarzenie, że skarpetka kształtem przypomina chromosom ze szkolnego schematu.

Ten symbol ma jeszcze jedną zaletę: jest dostępny dla każdego. Nie trzeba niczego kupować ani nigdzie się zapisywać. Wystarczy otworzyć szufladę i wyjąć dwie skarpetki, które do siebie nie pasują. Różne - i obie w porządku. Trudno o prostszy sposób, by pokazać, że różnorodność jest czymś zwyczajnym.

Jak dołączyć w szkole

W wielu szkołach i przedszkolach 21 marca to już dzień kolorowych skarpetek. Jeśli w Twojej placówce jeszcze go nie ma, oto kilka pomysłów:

• Dzień różnych skarpetek dla całej klasy. Zaproszenie wysłane kilka dni wcześniej daje każdemu czas, żeby znaleźć w szufladzie coś kolorowego.
• Krótka rozmowa zamiast wykładu. Kilka zdań o tym, skąd data 21.03 i dlaczego to dobrze, że każdy jest inny - dopasowanych do wieku dzieci.
• Wspólne zdjęcie stóp. Rząd kolorowych skarpetek na szkolnym korytarzu zostaje w pamięci. Przed publikacją warto zapytać o zgodę rodziców lub opiekunów.
• Girlanda z papierowych skarpetek. Każde dziecko projektuje swoją - inną niż wszystkie - i dopisuje na niej, co je wyróżnia.

Dorośli w szkole też mogą dać przykład. Nauczyciele i dyrekcja w dwóch różnych skarpetkach - jednej w paski, drugiej w groszki - to widok, który dzieci zapamiętają na długo.

Najwięcej mogą opowiedzieć ci, którzy znają temat z bliska: osoby z zespołem Downa, ich rodziny i organizacje, które z nimi współpracują. Jeśli jest taka możliwość, warto oddać im głos. Lepiej rozmawiać z kimś niż o kimś.

Jak dołączyć w pracy

Dorośli też potrzebują czasem pretekstu do rozmowy, która nie dotyczy tabelek i terminów. Kilka pomysłów:

• Wrzuć przypomnienie na firmowy czat dzień lub dwa wcześniej - z krótkim wyjaśnieniem, dlaczego 21.03 i dlaczego skarpetki.
• Zaproponuj wspólne zdjęcie skarpetek całego zespołu. Rząd kolorowych stóp pod stołem w sali konferencyjnej poprawia humor nawet w najbardziej szary dzień.
• Dodaj kilka zdań o akcji do firmowego newslettera albo intranetu.
• Potraktuj ten dzień jako okazję do rozmowy o tym, jak w firmie wygląda otwartość na różne osoby - także w rekrutacji.

A jeśli w pracy obowiązuje garnitur? Kolorowe skarpetki da się z nim pogodzić - piszemy o tym we wpisie kolorowe skarpetki do garnituru. Podpowiedzi, jak zestawić różne kolory z resztą stroju, znajdziesz też w poradniku jak dobrać kolorowe skarpetki do stroju.

Jak dołączyć w mediach społecznościowych

Zdjęcie dwóch różnych skarpetek to jeden z najprostszych postów, jakie można opublikować. Żeby jednak nie skończyło się na ładnym kadrze, warto dodać kilka słów:

1. Zrób zdjęcie swoich skarpetek nie do pary - na schodach, w trampkach, pod biurkiem.
2. W opisie wyjaśnij, dlaczego 21 marca i dlaczego skarpetki. Dwa zdania wystarczą.
3. Dodaj hashtag z nazwą akcji, #LotsOfSocks, i zaproś znajomych, żeby też dołączyli.
4. Udostępniaj treści tworzone przez osoby z zespołem Downa, ich rodziny i organizacje, które działają na ich rzecz. Własne historie najlepiej opowiadają ci, którzy je przeżywają.

Jedna prośba: bez litości i bez sensacji. Pisz o ludziach, nie o etykietach - „osoba z zespołem Downa”, a nie określenia, które sprowadzają kogoś do jednej cechy. Dobry post 21 marca zaprasza do rozmowy, a nie ocenia.

Jeśli prowadzisz profil firmy, szkoły albo klubu, pokaż ludzi, a nie logo. Zdjęcie skarpetek całej ekipy z krótkim wyjaśnieniem powie więcej niż grafika z hasłem.

Więcej niż jeden dzień

Skarpetki nie do pary to początek, a nie meta. Jeśli chcesz zrobić coś więcej, poszukaj lokalnych stowarzyszeń i fundacji, które wspierają osoby z zespołem Downa i ich bliskich. Wiele z nich w okolicach 21 marca organizuje spotkania i wydarzenia. Czasem wystarczy przyjść, posłuchać albo podać informację dalej.

Ten dzień warto też zabrać ze sobą na resztę roku: do codziennego języka, do sposobu, w jaki mówimy o różnorodności, do decyzji, kogo zapraszamy do zespołu, klasy czy drużyny. Nie trzeba wielkich gestów - liczy się to, co robimy na co dzień. Kolorowe skarpetki przypominają o tym raz w roku. Reszta należy do nas.

Na koniec: dwie skarpetki i jedna rozmowa

21.03 to trzy kopie chromosomu 21 zapisane w kalendarzu. Dwie różne skarpetki to zaproszenie do rozmowy o akceptacji - w klasie, w biurze i w sieci. Wystarczy szuflada, kilka słów wyjaśnienia i odrobina odwagi, żeby dać się zapytać.

W Wannabreak skarpetki nie do pary to codzienność: w każdej naszej parze lewa jest inna niż prawa, a razem opowiadają jedną historię. Dlatego 21 marca jest nam szczególnie bliski. Do udziału w akcji niczego jednak nie trzeba kupować - dwie różne skarpetki z szuflady wystarczą w zupełności.

Jeśli przy okazji szukasz par, które są nie do pary z założenia, zajrzyj do kategorii kolorowe skarpetki albo do poradnika jak nosić skarpetki nie do pary. O tym, że kolorowe skarpetki mogą być sposobem na wyrażanie siebie, pisaliśmy we wpisie Kolorowe skarpetki to nie żart, a więcej o tym, kim jesteśmy, przeczytasz na stronie O nas. Pozostałe teksty o kolorowych skarpetkach czekają na naszym blogu.

A 21 marca? Po prostu załóż dwie różne skarpetki i daj się zapytać, dlaczego.